'' HOLLAND’S NEXT TOP MODEL ''

76 Hollands Next Top Model

De maandelijkse column van Tami.

‘Hoe was het hier vroeger, voor allochtonen?’ vroeg mijn zoon. De media berichten van tijd tot tijd over de multiculturele samenleving, meestal in ongunstige zin. Het bracht mijn jongste zoon, een denker die de actualiteiten op de voet volgt, tot zijn vraag.

Hoe was Nederland vroeger voor allochtonen? Ik dacht erover na. Opeens schoten de beelden van vroegere modellenshows op de televisie, mij te binnen. We kennen nu ‘Holland’s Next Top Model’, gemodelleerd naar het Amerikaanse origineel van model Tyra Banks’ succesvolle serie. Maar daarvoor, ergens in de jaren ’80, werd er voor het eerst een voorronde van de modellenwedstrijd van het internationale modellenbureau Elite Model in Nederland georganiseerd. De televisie deed verslag, dat ging nog niet op de gelikte manier van tegenwoordig. Ik herinner me slecht belichte kleedkamers met schimmige beelden van veel witte, dunne meisjes met allen hetzelfde postuur en sluike haar.

Er kwam een prachtig, lichtbruin meisje in beeld met een grote bos bruine krullen en droevige ogen. De concurrentie was heftig en kijkers hadden al gezien dat de andere meisjes Alicia negeerden. De bruine Alicia blikte wanhopig in de camera en zei smekend: ‘Ik kan heel hard werken en ben bereid àlles te doen!’

Het hielp niet, ze maakte geen schijn van kans, een Elite model in de jaren ’80 was wit, donkere modellen waren alleen in de marge te vinden. In die tijd was het enige internationaal bekende zwarte model Naomi Campbell, op eenzame hoogte tussen de witte topmodellen. Tyra Banks moest nog aan haar carriere beginnen.

Maar wat vooral schrijnend was, was de houding van Alicia’s medekandidaten. Zij zagen haar in het geheel niet als serieuze concurrentie, enkel omdat zij bruin was, en dat lieten ze merken. Alicia bevond zich op wit terrein, en dat zou zo blijven, het was haar aangerekend dat ze de grens had durven overschrijden.

Deze attitude in de modellenwedstrijd, was ook op de Nederlandse arbeidsvloer te bespeuren. Zwarte mensen bevonden zich op de achtergrond, het was niet vanzelfsprekend dat ze overal konden solliciteren, laat staan een baan vinden. Kregen ze wel een goede positie, dan moesten ze opboksen tegen een teneur van bedekt racisme en moesten zich dubbel bewijzen.

Twintig jaren later startte Holland’s Next Top Model, een wat minder flitsende versie dan het Amerikaanse origineel, de tv show van het inmiddels wereldberoemde zwarte model Tyra Banks.

Natuurlijk konden gekleurde modellen dan in de Nederlandse versie niet ontbreken. Maar de jury was er nog onwennig over. Voor modellen met kroes haar was er geen afrokapper, en voor het gemak werden ze daarom maar kaal geschoren.

En toen er een fotoshoot was met als thema ‘Oude Meesters’, waarbij de modellen in kostuums van de Gouden Eeuw poseerden, vond de jury het resultaat van de zwarte modellen in 17de eeuwse japonnen, ‘vreemd’. Dat het er weliswaar niet zo Hollands uitzag, maar daarentegen een prachtig beeld opleverde, ontging de jury.

Het zwarte model Tirza, op foto’s alvast te zien in een defensieve houding, werd de kritiek op haar voorkomen beu en beet de camera toe: ‘Deal with it!’

Tirza werd afgeserveerd en opnieuw was de modellenshow een afspiegeling van hoe het er in de maatschappij aan toe ging. Allochtonen mochten nu meedoen in de samenleving, maar moesten wel herkenbaar Nederlands zijn.

Deze zwarte portretten waren hun tijd vooruit, in de huidige periode misstaan ze niet, nu steeds meer bekend wordt van zwarten in de geschiedenis. Wat voorheen weggemoffeld werd of naar de marge geduwd, staat nu juist in the spotlight. Zoals in de New Yorkse rapmusical Hamilton, die door zwarte acteurs in historische kostuums wordt gespeeld.

Iets minder dan tien jaar verder, zien we een ommekeer in Holland’s Next Top Model. Dankzij Tyra Banks’ nadruk op diversiteit in de modellenwereld, doen er meer gekleurde modellen mee, ook in Nederland.

En hoewel er nog geen zwart model gewonnen heeft, zijn verrassend genoeg de winnaars van de laatste twee edities, in hun roots van allochtone afkomst. Twee jongens zijn het; Montell die half Antilliaans is, en Soufyan, die uit een Nederlands pleeggezin komt.

De tijden veranderen, maar wat zal deze uitkomst in de maatschappij te betekenen hebben? Zou het dan werkelijk zo zijn; hebben gekleurde mannen ten leste de wind mee?

Tami